Ραδιολογικά και πυρηνικά συμβάντα με διασπορά τεχνητών ραδιονουκλιδίων στο περιβάλλον με επακόλουθη ραδιενεργό μόλυνση τροφίμων, υδάτων και καταναλωτικών αγαθών γενικότερα, λαμβάνουν χώρα σπανίως. Αν η εξαιρετικά μικρή συχνότητά τους συγκριθεί με τη συχνότητα των ατυχημάτων στις υπόλοιπες ανθρώπινες δραστηριότητες, εξάγεται το συμπέρασμα ότι τόσο η πυρηνική βιομηχανία όσο και πολλές εκ των λοιπών εφαρμογών της πυρηνικής τεχνολογίας είναι από τις ασφαλέστερες δραστηριότητες του ανθρώπου με θετικό αποτύπωμα στην καθημερινότητά μας.
Παρά ταύτα, στις σπάνιες περιπτώσεις διαρροής ραδιενέργειας, όπως στα ατυχήματα του Chernobyl το 1986 και της Fukushima το 2011, οι επιπτώσεις από τη ρύπανση του περιβάλλοντος δύναται να είναι μακροχρόνιες κι έτσι λαμβάνονται εξίσου μακροχρόνια αυστηρά μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους προς διασφάλιση της δημόσιας υγείας και κατ’ επέκταση τη διατήρηση του εν λόγω θετικού αποτυπώματος. Τα προαναφερθέντα μέτρα ορίζονται από διεθνείς κανόνες, Ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία που είναι σε ισχύ πριν το 1986 και συνεχώς αναθεωρούνται σύμφωνα με τα εκάστοτε επιστημονικά δεδομένα. Στα μέτρα συμπεριλαμβάνεται και ο μόνιμος έλεγχος ιχνών ραδιενέργειας σε τρόφιμα, ζωοτροφές και λοιπά αγαθά που διακινούνται διασυνοριακά. Είναι δε υποχρέωση των παραγωγών, των εξαγωγέων και των εισαγωγέων να υλοποιούν τον ανωτέρω τακτικό έλεγχο, ενώ παράλληλα και οι αρχές διεξάγουν δειγματοληπτικές αναλύσεις.
Δυστυχώς, λόγω έλλειψης ενημέρωσης, οι περισσότεροι παραγωγοί και εξαγωγείς-εισαγωγείς αγνοούν τις σχετικές υποχρεώσεις τους, με αποτέλεσμα να μην συμπεριλαμβάνουν τις απαιτούμενες αναλύσεις ραδιενέργειας στον ποιοτικό έλεγχο των προϊόντων τους, γεγονός που τους θέτει σε οικονομικό κίνδυνο: Στην πιθανή περίπτωση που τα διακινούμενα αγαθά περιέχουν ίχνη ραδιονουκλιδίων σε συγκέντρωση που ξεπερνά τα αυστηρά όρια, εκτός από το κόστος πιθανής δυσφήμισής τους, θα κληθούν να καλύψουν και το κόστος επαναπατρισμού και καταστροφής των προϊόντων (συνήθως μεγάλου μέρους της παραγωγής).
Αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα, 30 χρόνια μετά το ατύχημα του Chernobyl, το Καίσιο-137 που είχε διαρρεύσει στο περιβάλλον έχει μειωθεί μόνο κατά το ήμισυ και τα ίχνη του βρίσκονται και ανιχνεύονται παντού. Συνεπώς, ο προσδιορισμός ειδικά του Ραδιοκαισίου πρέπει να περιλαμβάνεται σταθερά στις αναλύσεις ποιοτικού ελέγχου.
Εν κατακλείδι, τα τεχνητά ραδιονουκλίδια που διασπείρονται από ραδιολογικά και πυρηνικά συμβάντα-ατυχήματα, προσδιορίζονται μέσω τακτικών εξειδικευμένων αναλύσεων σε διακινούμενα αγαθά και ελέγχονται ώστε να περιοριστούν σε μεγάλο βαθμό οι επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Έτσι, συνήθως δεν καταφέρνουν να φτάσουν στον τελικό καταναλωτή μέσω των τροφίμων, των ζωοτροφών ή άλλων προϊόντων κι επομένως η σχετική δόση στον πληθυσμό σχεδόν μηδενίζεται. Αντιθέτως, η ετήσια δόση από τα φυσικά ραδιονουκλίδια που βρίσκονται παντού γύρω μας δεν είναι ασήμαντη, ενώ παράλληλα δεν μπορεί να ελαχιστοποιηθεί σε μηδενικά επίπεδα όπως παραπάνω. Δύναται όμως να προσδιοριστεί με ακρίβεια, και πάλι μέσω τακτικών ελέγχων, ώστε με διάφορες στοχευμένες μεθόδους να περιοριστεί σε ικανοποιητικά επίπεδα προς όφελος των πολιτών. Η εγχώρια νομοθεσία είναι σύμφωνη με τη διεθνή, που καθίσταται συνεχώς αυστηρότερη. Προβλέπεται ότι στο άμεσο μέλλον ο έλεγχος των τροφίμων θα καταστεί υποχρεωτικός και για τη φυσική ραδιενέργεια. Έτσι, τακτικοί έλεγχοι για τον προσδιορισμό των φυσικών ραδιονουκλιδίων (όπως Ουράνιο, Θόριο και τα θυγατρικά τους Ράδιο, Πολώνιο, Βισμούθιο, Μόλυβδος, κλπ) σε προϊόντα του πρωτογενούς τομέα, τρόφιμα και ζωοτροφές θα πρέπει να πραγματοποιούνται από τους φορείς που παράγουν, εμπορεύονται και διακινούν τα εν λόγω αγαθά.